Ziemniak
Wszystko o roślinie
Opis rośliny
Ziemniak (Solanum tuberosum) jest jedną z najważniejszych roślin uprawnych na świecie, należącą do rodziny psiankowatych (Solanaceae). Jest rośliną bulwiastą, której jadalne bulwy stanowią podstawowe źródło pożywienia dla milionów ludzi. Pochodzi z Ameryki Południowej, a jego dziko rosnące przodki występują przede wszystkim w rejonach Andów, głównie na obszarze dzisiejszego Peru i Boliwii. Uprawa ziemniaka rozpoczęła się około 7000 lat temu przez rdzennych mieszkańców tych terenów.
Roślina ziemniaka ma charakterystyczną budowę – osiąga wysokość od 30 do 100 cm, a jej łodyga jest zielona, często lekko owłosiona. Liście są złożone, składające się z kilku mniejszych listków. Ziemniak kwitnie pięknymi kwiatami w kolorze białym, różowym lub fioletowym, które przypominają kwiaty psianki. Po przekwitnieniu powstają jagodopodobne owoce, zawierające nasiona, jednak w uprawach komercyjnych nie są wykorzystywane jako materiał siewny.
Najważniejszą częścią ziemniaka są bulwy, które rozwijają się pod ziemią na rozgałęzionych kłączach. Bulwy posiadają skórkę o różnej barwie – od białej, przez żółtą, czerwoną aż po fioletową, a ich miąższ również może różnić się kolorystyką. Bulwy są bogate w skrobię, którą stanowią główny składnik energetyczny. Zawierają również witaminy (zwłaszcza witaminy C i grupy B), minerały takie jak potas, magnez i żelazo, a także błonnik pokarmowy.
Ziemniaki są uprawiane niemal na całym świecie, zarówno w krajach o klimacie umiarkowanym, jak i w niektórych regionach tropikalnych. Największymi producentami są Chiny, Indie, Rosja, Ukraina oraz Stany Zjednoczone. W uprawie ziemniaka ważne jest odpowiednie przygotowanie gleby, nawadnianie oraz ochrona roślin przed chorobami i szkodnikami, szczególnie przed zarazą ziemniaczaną – groźną chorobą grzybową, która może zniszczyć plony.
W gospodarstwach domowych ziemniaki wykorzystuje się na wiele sposobów – są podstawą potraw takich jak puree, frytki, kluski czy placki ziemniaczane. Ziemniak ma również zastosowanie przemysłowe, gdzie jest surowcem do produkcji skrobi ziemniaczanej, alkoholu (głównie spirytusu) oraz pasz dla zwierząt. W medycynie ludowej ziemniaki bywały stosowane jako środek łagodzący podrażnienia skóry czy trawienie.
Podsumowując, ziemniak jest rośliną o ogromnym znaczeniu dla ludzkości. Jego uniwersalność i wysokie wartości odżywcze sprawiają, że jest jednym z najważniejszych składników diety na całym świecie, a jego uprawa wspiera gospodarkę wielu krajów. Stały rozwój technik uprawy i hodowli nowych odmian ziemniaka pozwala na zwiększenie plonów oraz poprawę odporności roślin na niekorzystne warunki środowiskowe.