Pomidor
Wszystko o roślinie
Opis rośliny
Pomidor, znany również jako *Solanum lycopersicum*, to roślina jednoroczna należąca do rodziny psiankowatych (Solanaceae). Jest szczególnie ceniona jako warzywo w kuchni na całym świecie, chociaż z botanicznego punktu widzenia jest to owoc – jagoda. Pomidor pochodzi z Ameryki Południowej i Środkowej, skąd został wprowadzony do Europy w XVI wieku przez hiszpańskich konkwistadorów. Od tego czasu stał się jednym z najważniejszych i najpopularniejszych składników diety na większości kontynentów.
Pomidor rośnie jako krzew, którego wysokość różni się w zależności od odmiany – od niskich odmian karłowatych do wysokich, pnących się krzewów, wymagających podpór. Charakterystyczne dla pomidora są jego zielone, pierzasto powcinane liście oraz żółte kwiaty z pięcioma płatkami. Roślina wytwarza owoce o różnorodnych kształtach (okrągłe, podłużne, sercowate) oraz kolorach – od klasycznej czerwieni, przez żółcie, pomarańcze, aż po zielone lub nawet fioletowe odmiany. Owoce dojrzałe mają soczysty miąższ bogaty w witaminy i przeciwutleniacze, zwłaszcza likopen, barwnik o silnych właściwościach antyoksydacyjnych.
Uprawa pomidora wymaga ciepłego klimatu oraz dobrze przepuszczalnej, żyznej gleby o lekko kwaśnym lub obojętnym odczynie pH. Pomidory są roślinami światłożądnymi, które potrzebują dużo światła i umiarkowanej wilgotności, aby prawidłowo się rozwijać. W przydomowych ogródkach najczęściej uprawia się je z rozsady, którą wysiewa się wczesną wiosną, aby uniknąć przymrozków. W warunkach komercyjnych pomidory są często uprawiane w szklarniach lub pod folią, co pozwala wydłużyć sezon wegetacyjny i zwiększyć plony.
Wartość odżywcza pomidora jest znaczna – zawiera on liczne witaminy, szczególnie witaminę C, witaminy z grupy B, a także potas, wapń i błonnik. Jest także niskokaloryczny, co czyni go wartościowym składnikiem diety osób dbających o zdrowie i sylwetkę. Liczne badania wykazały, że regularne spożywanie pomidorów może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego i niektórych nowotworów, zwłaszcza prostaty, dzięki zawartości likopenu.
Pomidor ma również szerokie zastosowanie kulinarne. Spożywany jest na surowo, w postaci sałatek, soków i przetworów, takich jak koncentraty, przeciery, sosy i pasty. Pomidory są jedną z podstaw kuchni śródziemnomorskiej, meksykańskiej i włoskiej, będąc składnikiem takich potraw jak pizza, salsa czy gazpacho. Dodatkowo jest popularnym elementem przetworów domowych, takich jak przecier pomidorowy czy marynaty.
Pomidor ma także znaczenie gospodarcze – jest jedną z najważniejszych upraw warzywnych na świecie. Głównymi producentami są Chiny, Indie, USA, Turcja czy Egipt. Pomidory mają także znaczenie w badaniach naukowych dotyczących inżynierii genetycznej, gdyż są modelem do opracowywania nowych odmian o lepszej odporności na choroby, stresy środowiskowe oraz poprawionej wartości odżywczej. Pomidor pozostaje symbolem zdrowej i smacznej kuchni oraz cennym surowcem w przemyśle spożywczym.