Papryczka-Chili
Wszystko o roślinie
Opis rośliny
**Papryczka chili (Capsicum spp.)** to roślina należąca do rodziny psiankowatych (Solanaceae), charakteryzująca się ostrym smakiem owoców, które są powszechnie wykorzystywane jako przyprawa w kuchni na całym świecie. Jej popularność wynika z właściwości smakowych oraz zawartości kapsaicyny – związku chemicznego odpowiedzialnego za uczucie pieczenia.
Papryczka chili pochodzi z obszarów Ameryki Środkowej i Południowej. Jej uprawa sięga tysięcy lat wstecz – pierwsze ślady upraw odnaleziono w starożytnych osadach w regionie dzisiejszego Meksyku. Z czasem roślina została rozprzestrzeniona przez podróżników i kupców na inne kontynenty, zwłaszcza do Azji i Afryki, gdzie szybko zyskała na popularności i stała się integralnym składnikiem wielu kuchni.
Papryczka chili to roślina jednoroczna lub wieloletnia (w warunkach tropikalnych), osiągająca wysokość od 30 do 150 cm. Posiada proste, rozgałęzione łodygi oraz zielone, owalne lub lancetowate liście o długości kilku centymetrów. Kwiaty są białe lub fioletowawe, pojedyncze, o pięciu płatkach. Owoce – papryczki – mają różne kształty (od kulistych przez stożkowate do cienkich, wydłużonych) i kolory (zielone, czerwone, żółte, pomarańczowe, fioletowe), które zmieniają się w trakcie dojrzewania.
Najbardziej charakterystyczną cechą papryczki chili jest zawartość kapsaicyny (C_18H_27NO_3), alkaloidu odpowiedzialnego za pikantność owoców. Poziom ostrości może się znacznie różnić w zależności od gatunku, odmiany oraz warunków uprawy. Miarą ostrości jest skala Scoville’a, gdzie papryczki chili zajmują wartości od kilkuset do kilku milionów jednostek SHU (Scoville Heat Units).
Oprócz kapsaicyny, papryczka chili zawiera witaminy (zwłaszcza witaminę C i A), minerały, antyoksydanty oraz błonnik. Dzięki temu posiada również wartości odżywcze, które mogą wspierać układ odpornościowy i poprawiać metabolizm.
Papryczka chili wymaga ciepłego klimatu i dobrze przepuszczalnej, żyznej gleby o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego. Najlepiej rośnie w temperaturze około 20-30°C i potrzebuje dużo światła słonecznego oraz umiarkowanego nawodnienia. W warunkach umiarkowanych uprawiana jest zwykle w szklarniach lub tunelach foliowych. Rozmnażanie odbywa się poprzez nasiona, które wysiewa się na wiosnę, a sadzonki można wysadzać do gruntu po ustąpieniu przymrozków.
Owoce papryczki chili są szeroko wykorzystywane w kuchni – świeże, suszone, mielone lub w postaci pasty. Dodaje się je do potraw w celu nadania ostrości i aromatu. Ponadto kapsaicyna znajduje zastosowanie w medycynie – używana jest m.in. w maściach przeciwbólowych oraz terapii przeciw otyłości i zaburzeniom krążenia. Papryczka chili wykorzystywana jest także w przemyśle kosmetycznym i jako naturalny środek odstraszający owady.
W Polsce papryczka chili zdobywa coraz większą popularność zarówno wśród miłośników kuchni orientalnej, jak i wśród hobbystycznych ogrodników, którzy chętnie uprawiają odmiany o różnej ostrości i wyglądzie.