Mangold
Opis rośliny
**Mangold (Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla)** – gatunek rośliny warzywnej należącej do rodziny komosowatych (Amaranthaceae), będący jednym z odmian buraka zwyczajnego, uprawianym przede wszystkim dla jadalnych liści i ogonków liściowych. Znany również pod nazwami: boćwina, boćwinka oraz burak liściowy.
Mangold to roślina jednoroczna lub dwuletnia o dużych, szerokich liściach, które mogą mieć różnorodne barwy ogonków – od białych i żółtych, przez różowe, czerwone, aż do intensywnie purpurowych. Liście mają rozmaity kształt, lecz najczęściej są sercowate lub podłużne, o gładkich lub lekko falistych brzegach. Ogonki liściowe są mięsiste i grube, często stanowią główną część jadalną rośliny. Korzeń mangoldu jest palowy, podobny do korzenia buraka ćwikłowego, jednak nie jest tak silnie rozwinięty ani słodki jak w buraku korzeniowym.
Mangold pochodzi z obszarów basenu Morza Śródziemnego, gdzie był znany już w starożytności. Doceniany przez Rzymian i Greków, którzy uprawiali go jako warzywo liściowe. W średniowieczu uprawa mangoldu rozprzestrzeniła się po Europie, zyskując popularność szczególnie w rejonach śródziemnomorskich i środkowoeuropejskich. W Polsce mangold znany jest od wieków jako roślina o łatwej uprawie i wartości odżywczej.
Mangold jest rośliną mało wymagającą, dobrze rośnie na glebach żyznych, przepuszczalnych i umiarkowanie wilgotnych. Wymaga stanowisk słonecznych lub półcienistych. Najlepiej wysiewa się nasiona wczesną wiosną, gdy ziemia jest dobrze rozgrzana (około 10–15°C). Roślina ta jest odporna na niskie temperatury i mrozy, co pozwala na zbiór nawet późną jesienią. Mangold może być uprawiany zarówno w przydomowych ogródkach, jak i na większych plantacjach przemysłowych.
**Zastosowanie kulinarne i wartości odżywcze**
Mangold jest ceniony przede wszystkim za swoje liście i ogonki liściowe, które mają delikatny, lekko orzechowy smak. Można je spożywać na surowo w sałatkach, a także gotować, dusić, smażyć czy dodawać do zup i zapiekanek. Liście mangoldu są bogate w witaminy A, C, K oraz minerały takie jak żelazo, magnez i potas. Zawierają również błonnik pokarmowy i są niskokaloryczne, co czyni je wartościowym warzywem dla zdrowej diety.
Na rynku dostępne są różne odmiany mangoldu, które różnią się kolorem ogonków i liści, strukturą oraz odpornością na choroby. Do najpopularniejszych należą odmiany o białych, żółtych, czerwonych lub różowych ogonkach. Mangold, oprócz zastosowań kulinarnych, bywa także wykorzystywany jako roślina pastewna dla zwierząt. Jego estetyczny wygląd i dekoracyjne odmiany sprawiają, że bywa sadzony także w ogrodach ozdobnych. W rolnictwie i ogrodnictwie mangold jest rośliną ważną z powodu łatwości uprawy, wysokiej wydajności i wartości odżywczej.
Mangold stanowi znakomitą alternatywę dla innych warzyw liściowych, występującą pod różnymi odmianami i zapewniającą różnorodność smaków i możliwości kulinarnych. Dzięki swoim walorom odżywczym i estetycznym jest coraz częściej doceniany w kuchniach całego świata.