Kukurydza
Wszystko o roślinie
Opis rośliny
**Kukurydza (Zea mays)** – jest to jedna z najważniejszych roślin uprawnych na świecie, należąca do rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Wywodzi się z Ameryki Środkowej, gdzie była uprawiana już przez pradawne cywilizacje, takie jak Majowie i Aztekowie, około 7-9 tysięcy lat temu. Jest rośliną jednoroczną, której podstawową wartością jest ziarno – surowiec wykorzystywany zarówno w żywieniu ludzi, jak i zwierząt, a także w przemyśle.
**Budowa rośliny** kukurydzy charakteryzuje się wysokim, kanciastym łodygą osiągającą od 1 do nawet 3 metrów wysokości. Liście są długie, równowąskie z wyraźnie widocznymi nerwami, ułożone skrętolegle wzdłuż łodygi. Kukurydza posiada kłosostan – charakterystyczny kwiatostan męski umieszczony na szczycie rośliny, który produkuje pyłek. Kwiaty żeńskie tworzą kolbę – zgrupowanie ziarniaków otoczonych przez specjalne osłonki, które po dojrzeniu stanowią podstawowy surowiec użytkowy.
**Zastosowanie kukurydzy** jest bardzo szerokie. Przede wszystkim jest wykorzystywana jako pokarm ludzki, ale także podstawowy składnik pasz dla zwierząt hodowlanych. Ziarno może być spożywane bezpośrednio po ugotowaniu, prażeniu lub w formie przetworzonej (mąki kukurydzianej, płatków śniadaniowych, tortilli). W przemyśle spożywczym służy do produkcji skrobi, oleju, syropów glukozowo-fruktozowych oraz alkoholu. Ponadto kukurydza jest surowcem do produkcji biopaliw, takich jak bioetanol.
**Uprawa kukurydzy** preferuje stanowiska ciepłe i dobrze nasłonecznione z żyzną, próchniczą glebą o dobrej zdolności wodnej. Wymaga umiarkowanych ilości wody, szczególnie w okresie kiełkowania i formowania kolby. W zależności od odmiany i warunków, czas wegetacji kukurydzy wynosi od około 80 do 130 dni. Jest rośliną wrażliwą na przymrozki oraz nadmierną suszę. W uprawie powszechne jest stosowanie nawozów mineralnych oraz ochrony przed chwastami i chorobami.
**Znaczenie gospodarcze kukurydzy** na świecie jest ogromne. Odgrywa kluczową rolę w bezpieczeństwie żywnościowym wielu regionów, zwłaszcza w krajach Ameryki, Afryki i Azji. W Polsce kukurydza jest jedną z głównych roślin uprawnych, szczególnie wykorzystywaną w produkcji pasz dla trzody chlewnej i bydła mlecznego. W skali globalnej jej plony są mierzone w setkach milionów ton rocznie, a producenci tacy jak Stany Zjednoczone, Chiny, Brazylia i Argentyna należą do czołówki światowych eksporterów.
**Problemy i wyzwania w uprawie kukurydzy** dotyczą przede wszystkim zagrożeń ze strony chorób oraz szkodników, takich jak omacnica prosowianka czy mszyce. Występuje też ryzyko negatywnego wpływu zmian klimatycznych, które mogą powodować susze i ekstremalne zjawiska pogodowe. W odpowiedzi na te wyzwania rozwijane są metody poprawiające odporność odmian oraz technologie rolnicze umożliwiające bardziej efektywne gospodarowanie zasobami wody i gleby. Współczesne badania nad kukurydzą koncentrują się również na biotechnologii i hodowli odmian GMO, które mogą poprawić plon oraz jakość ziarna.