Jarmuz
Opis rośliny
**Jarmuż (Brassica oleracea var. sabellica)**
Jarmuż, znany również pod nazwą jarmuż zwyczajny, to warzywo liściaste należące do rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Jest odmianą kapusty pospolitej (Brassica oleracea), wyróżniającą się charakterystycznymi, pomarszczonymi, ciemnozielonymi liśćmi, które są jadalne i cenione ze względu na wysoką wartość odżywczą. Jarmuż uprawiany jest głównie w rejonach o umiarkowanym klimacie i stanowi ważny element diety w wielu kuchniach świata.
Wygląd i morfologia jarmużu charakteryzują się brakiem luźnej główki kapusty, typowej dla innych odmian Brassica oleracea. Liście jarmużu są lancetowate do szerokoeliptycznych, z wyraźnie pofałdowanymi lub karbowanymi brzegami oraz silnie pomarszczonej powierzchni, co nadaje im charakterystyczny, „kędzierzawy” wygląd. Kolor liści może się różnić od zielonego do fioletowego, w zależności od konkretnej odmiany i warunków uprawy. Roślina dorasta zwykle do wysokości 60-100 cm.
Jarmuż jest rośliną dwuletnią, choć zwykle uprawiany jest jako roślina jednoroczna. W pierwszym roku wytwarza rozbudowany system korzeniowy oraz liście spożywcze, zaś w drugim roku — pędy kwiatostanowe. Kwiaty jarmużu są żółte, drobne, zebrane w kwiatostany typu grono, z których rozwijają się strąki zawierające nasiona. Nasiona są źródłem oleju, ale najczęściej wykorzystywane są do sadzenia kolejnych roślin.
Jarmuż ze względu na swoje właściwości zdrowotne oraz wysoką zawartość składników odżywczych cieszy się coraz większą popularnością na całym świecie. Zawiera duże ilości witamin (szczególnie A, C, K), minerałów (wapnia, potasu, magnezu) oraz antyoksydantów i błonnika. Regularne spożywanie jarmużu wspomaga układ odpornościowy, poprawia trawienie oraz działa antynowotworowo i przeciwzapalnie.
Uprawa jarmużu jest stosunkowo prosta, lecz wymaga chłodniejszego klimatu i dobrze przepuszczalnej gleby o odczynie neutralnym do lekko zasadowego. Roślina wykazuje wysoką odporność na chłód, a nawet po przymrozkach liście jarmużu stają się bardziej słodkie i delikatne. Najlepiej rośnie w miejscach dobrze nasłonecznionych, choć toleruje również częściowy cień.
W kuchni jarmuż wykorzystywany jest w różnorodny sposób. Może być spożywany na surowo w sałatkach, gotowany, duszony, pieczony czy dodawany do zup i smoothie. Jego wyrazisty smak i tekstura stają się coraz bardziej popularne w dietach wegetariańskich i wegańskich. Ponadto jarmuż jest ważnym składnikiem kuchni tradycyjnej wielu krajów, takich jak Niemcy, Polska czy Wielka Brytania.