Burak
Wszystko o roślinie
Opis rośliny
Burak (Beta vulgaris) – jest rośliną z rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae), uprawianą głównie ze względu na jadalne korzenie i liście. Burak jest rośliną dwuletnią, jednak najczęściej uprawianą w trybie jednorocznym, szczególnie w klimacie umiarkowanym. Pochodzi z rejonów Morza Śródziemnego, ale obecnie jest rozpowszechniony na całym świecie.
Morfoanatomia buraka obejmuje dobrze rozwinięty, mięsisty korzeń spichrzowy, który zwykle przybiera kształt kulisty, globularny lub stożkowaty. Często korzeń ma intensywną, czerwoną barwę – co jest wynikiem obecności barwników zwanych betacyjaninami. Liście buraka są duże, o ogonkach liściowych długości kilkunastu centymetrów, z blaszką owalną do sercowatej. U podstawy liści znajduje się pochewka liściowa, która czasem czyni je trwalszymi.
Burak jest szeroko wykorzystywany w rolnictwie i kulinariach. Znane są trzy główne typy użytkowe: burak cukrowy (Beta vulgaris subsp. vulgaris var. altissima), burak ćwikłowy (Beta vulgaris subsp. vulgaris var. conditiva) oraz burak pastewny (Beta vulgaris subsp. vulgaris var. saccharifera). Burak cukrowy jest podstawowym surowcem do produkcji cukru, podczas gdy burak ćwikłowy jest powszechnie używany jako warzywo korzeniowe. Burak pastewny stanowi bogate źródło paszy dla zwierząt.
Uprawa buraka wymaga żyznych, przepuszczalnych gleb o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego. Roślina preferuje stanowiska słoneczne i umiarkowaną wilgotność gleby. Siew nasion odbywa się zwykle wczesną wiosną, a zbiory korzeni odbywają się jesienią. Burak wykazuje duże zapotrzebowanie na azot i potas, dlatego nawożenie mineralne ma istotne znaczenie w jego uprawie.
Pod względem wartości odżywczych burak jest cennym warzywem. Korzeń buraka zawiera dużo cukrów prostych, błonnika pokarmowego, witamin (szczególnie witaminy C i z grupy B) oraz cennych minerałów, takich jak żelazo, magnez i potas. Barwniki betacyjaninowe mają właściwości przeciwutleniające i wykazują korzystny wpływ na zdrowie, w tym działanie przeciwzapalne i wspomagające układ krążenia.
Burak ma także znaczenie w medycynie tradycyjnej i współczesnej dietetyce. Sok z buraka często wykorzystywany jest jako naturalny środek wspomagający odtruwanie organizmu, poprawę wydolności fizycznej i obniżanie ciśnienia krwi. W kosmetyce burak stosowany jest w produktach do pielęgnacji skóry ze względu na swoje właściwości nawilżające i łagodzące podrażnienia. Ponadto, burak jest rośliną o dużym potencjale bioekonomicznym i jest przedmiotem badań nad nowymi zastosowaniami w biotechnologii.